بر اساس یکی از جامعترین تحقیقات انجامشده در اروپا که دهها مزرعه در چندین کشور را بررسی کرده، مشخص شده است که کشاورزی احیاکننده میتواند بهرهوری کلی مزارع را تا بیش از ۳۰ درصد افزایش دهد؛ آن هم بدون افت محسوس در میزان تولید محصول. در این مطالعه، عملکرد غذایی مزارع احیاکننده تنها حدود دو درصد کمتر از کشاورزی متداول گزارش شده، اما در مقابل، وابستگی به نهادههای شیمیایی بهطور چشمگیری کاهش یافته است.
طبق نتایج این پژوهش، مصرف کودهای نیتروژنی مصنوعی در مزارع احیاکننده بیش از ۶۰ درصد و مصرف آفتکشها تا حدود ۷۵ درصد کمتر بوده است. این موضوع نهتنها هزینههای تولید را کاهش میدهد، بلکه نقش مهمی در حفظ سلامت خاک، منابع آب و تنوع زیستی ایفا میکند. افزایش پوشش گیاهی خاک و تنوع کشت نیز باعث شده این مزارع در برابر تنشهای اقلیمی مقاومتر عمل کنند و حتی دمای سطح زمین در آنها اندکی خنکتر باشد.
نکته مهمتر آن است که در صورت گسترش این شیوه در مقیاس ملی و منطقهای، کشاورزی احیاکننده میتواند سهم قابل توجهی در کاهش انتشار گازهای گلخانهای داشته باشد؛ موضوعی که آن را به یکی از گزینههای جدی برای آینده کشاورزی پایدار در جهان تبدیل کرده است.
در همین راستا، سایت کافه کشاورز نیز در مطلبی جامع و کاربردی، به بررسی مفهوم کشاورزی احیاکننده، اصول اجرایی آن، تفاوتش با کشاورزی ارگانیک و مزایای اقتصادی و زیستمحیطی این رویکرد پرداخته است. این مطلب با زبانی ساده اما تخصصی، به کشاورزان و علاقهمندان کمک میکند تا درک دقیقتری از این شیوه داشته باشند و ببینند چگونه میتوان آن را متناسب با شرایط اقلیمی و زراعی ایران اجرا کرد.
با توجه به شواهد علمی و تجربههای موفق جهانی، به نظر میرسد کشاورزی احیاکننده دیگر یک مفهوم تئوریک یا زودگذر نیست، بلکه راهکاری عملی برای حفظ خاک، افزایش پایداری تولید و تضمین امنیت غذایی آینده است؛ مسیری که آشنایی با آن، از طریق منابعی مانند کافه کشاورز، میتواند گام نخست برای تغییر نگاه به کشاورزی باشد.
بنابراین در شرایطی که فرسایش خاک، افزایش هزینه نهادهها و تغییرات اقلیمی به چالشهای جدی کشاورزی تبدیل شدهاند، کشاورزی احیاکننده میتواند موجب افزایش تولید محصول باکیفیت و عاری از سوم خطرناک را در پی داشته باشد که در ادامه به مواردی از این دست اشاره میشود:
افزایش چشمگیر بهرهوری کلی مزارعبر اساس گزارشات، مزارعی که با اصول کشاورزی احیاکننده مدیریت شدهاند، در شاخصی به نام «بهرهوری کامل» که علاوه بر محصول، سلامت خاک و تنوع زیستی را نیز در نظر میگیرد، حدود ۲۷ تا ۳۳ درصد عملکرد بالاتری نسبت به کشاورزی متداول داشتهاند. این یافته نشان میدهد سنجش موفقیت کشاورزی فقط با تناژ محصول، تصویری ناقص از واقعیت ارائه میدهد.
حفظ عملکرد محصول با نهادههای کمتریکی از نگرانیهای رایج درباره روشهای پایدار، کاهش تولید است. اما نتایج این تحقیق نشان میدهد عملکرد محصولات غذایی در مزارع احیاکننده تقریباً برابر با کشاورزی مرسوم بوده و اختلاف آن در حد چند درصد گزارش شده است؛ اختلافی که در برابر مزایای محیطزیستی و اقتصادی، ناچیز تلقی میشود.
کاهش شدید مصرف کود و سممطالعه نشان میدهد مصرف کودهای نیتروژنی مصنوعی بیش از ۶۰ درصد و مصرف آفتکشها تا حدود ۷۵ درصد در این مزارع کاهش یافته است. این موضوع علاوه بر کاهش هزینه تولید، به بهبود کیفیت خاک و کاهش آلودگی آب و محیطزیست کمک میکند.
بهبود سلامت خاک و تنوع زیستیافزایش پوشش سطح خاک و تنوع گیاهی از دیگر نتایج مهم این پژوهش است. مزارع احیاکننده دارای پوشش گیاهی بیشتر و تنوع کشت بالاتر هستند که این امر باعث کاهش فرسایش، افزایش فعالیت زیستی خاک و پایداری بلندمدت سیستم زراعی میشود.
اثرات مثبت اقلیمی در مقیاس مزرعهاندازهگیریها نشان داده است که دمای سطح زمین در مزارع احیاکننده در فصلهای گرم بهطور متوسط حدود ۰٫۳ درجه سانتیگراد خنکتر است. هرچند این عدد کوچک به نظر میرسد، اما در مقیاس وسیع میتواند نقش مهمی در کاهش تنشهای اقلیمی ایفا کند.
کاهش انتشار گازهای گلخانهای در مقیاس منطقهایبرآوردها حاکی از آن است که در صورت گسترش کشاورزی احیاکننده در سطح اتحادیه اروپا، امکان کاهش بیش از ۱۴۰ میلیون تن معادل CO₂ در سال وجود دارد؛ رقمی که این رویکرد را به یکی از گزینههای جدی برای آینده کشاورزی پایدار تبدیل کرده است.
مجموع این یافتهها نشان میدهد کشاورزی احیاکننده نهتنها یک رویکرد دوستدار محیطزیست، بلکه مدلی عملی برای حفظ تولید، کاهش هزینهها و افزایش تابآوری کشاورزی در آینده است؛ مدلی که بهتدریج جای خود را در سیاستها و مزارع واقعی باز میکند.
برآوردهای آماری نشان میدهد که بیش از ۱ میلیون کشاورز در سراسر جهان اکنون از روشهای احیاکننده استفاده میکنند و این میزان سالانه حدود ۲۵٪ رشد میکند که نشاندهنده افزایش سریع پذیرش است.